Nog niet makkelijk, meer en sneller bouwen. Want we worstelen met netcongestie, stikstof, Flora- & Faunawet, procedures en personeelstekorten. Om de meest in het oog springende hindernissen maar te noemen. Toch verzinnen we oplossingen om linksom of rechtsom woningen toe te voegen. Want als het niet gaat zoals het moet, moet het maar zoals het kan.
Iedere woning die we toevoegen, ieder huur- of koopcontract dat we sluiten is er één. Maar zoals het kan, kan het ook beter. Als samenwerking een middel is om toch te doen wat eigenlijk niet kan, moeten we dus ook beter samenwerken. Om die stappen voorwaarts wel te zetten.
Te vaak zien we samenwerken als een zoektocht naar de juiste werkafspraken en overlegtafels. Alsof je vooral samenwerkt als je samen werkt. Samenwerken is geen organisatorisch kunstje, maar een gezamenlijke opdracht. Corporaties, gemeenten, ontwikkelaars, nutsbedrijven en overheden moeten zich niet beperken tot wat ze zien als hun eigen taak en verantwoordelijkheid. Het is niet genoeg als iedereen netjes doet wat hij moet doen. De opdracht om woningen te bouwen is een gezamenlijke opdracht en dat vraagt meer dan periodiek overleg en afstemming; het vraagt een fundamentele bereidheid om eigen routines, regels en reflexen ter discussie te stellen. Samenwerken betekent ook: over je eigen schaduw heen springen.
Die cultuurverandering is misschien wel de grootste versneller die we hebben. Want waar procedures traag zijn, capaciteit ontbreekt of besluitvorming stroperig verloopt, zit vaak niet alleen een systeemprobleem, maar ook een cultuurprobleem. We houden vast aan onze eigen kaders, beschermen onze eigen processen en verliezen daarmee het gezamenlijke doel uit het oog: mensen een betaalbare woning bieden.
Een echte samenwerkingscultuur vraagt dat partijen elkaar niet alleen aanspreken op prestaties, maar ook op houding. Dat gemeenten openstaan voor maatwerk. Dat corporaties transparant zijn over hun dilemma’s. Dat nutsbedrijven en omgevingsdiensten niet alleen toetsen, maar ook meedenken. En dat we accepteren dat niemand het volledige overzicht heeft – maar dat we samen verder komen dan alleen. Dat we elkaar niet afbranden als het niet lukt, maar helpen om het te laten slagen.
Samenwerken is geen vergaderstructuur, maar een mentaliteit. Het is het lef om regels te herzien, processen te versnellen en elkaar aan te spreken op de gezamenlijke opgave. Misschien is dat wel de echte woondeal die we nodig hebben: een cultuurdeal.
Jan Hoek, directeur van Holland Rijnland Wonen
