Op 3 september organiseerde Holland Rijnland Wonen het webinar ‘Verkenning positie warmtetransitie HRW’. Aanleiding was de regionale maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA), waarin verschillende routes voor de warmtetransitie zijn onderzocht. Denk aan volledige elektrificatie met warmtepompen, maar ook aan de meerwaarde van een regionaal verbonden warmtenet.
Van losse maatregelen naar een toekomstkeuze
Woningcorporaties werken dagelijks aan verduurzaming van hun woningvoorraad: isoleren, zonnepanelen en de verkenning van subregionale en lokale warmtenetten. Dat draagt bij aan het verlagen van de CO₂-uitstoot en de energielasten, en verbetert het wooncomfort van huurders. Iedere corporatie maakt daarbij keuzes die passen bij haar woningen, huurders en lokale situatie.
Maar de opgave verandert. Het gaat steeds minder om losse maatregelen en steeds meer om een keuze voor de toekomstige warmtevoorziening. Naast duurzaamheid en betaalbaarheid spelen ook netcongestie en de beschikbare capaciteit een rol. De regionale MKBA was voor HRW een goede aanleiding om hierover met de corporaties in gesprek te gaan. Het webinar op 3 september was een eerste stap in die verkenning.
Een brede blik op de warmtetransitie
Lexje Rietveld, associate partner Fakton Energy, trapte af. Zij liet zien dat iedere warmteoplossing - van individuele warmtepompen tot lokale en regionale warmtenetten - eigen afwegingen kent rond betaalbaarheid, duurzaamheid, leveringszekerheid en uitvoerbaarheid. Haar belangrijkste boodschap: kijk verder dan de individuele woning en ontwikkel een integraal enerieplan. Warmtevraag, renovatieplannen en netcapaciteit hangen in een gebied met elkaar samen. Juist die samenhang bepaalt welke oplossingen op langere termijn kansrijk zijn.
Afwachten is ook een keuze, maar niet zonder risico. Wie nu niets doet, beperkt mogelijk toekomstige opties. Daarom is het belangrijk dat corporaties op tijd zicht krijgen op de mogelijke routes en betrokken te zijn bij de planvorming in hun werkgebied.
Wat laat de regionale MKBA zien?
Astrid Madsen, warmtecoördinator Regio Holland Rijnland, presenteerde vervolgens de uitkomsten van de MKBA. Geen van de onderzochte warmteoplossingen springt er duidelijk uit. Een regionaal verbonden warmtenet kan maatschappelijke voordelen opleveren: warmtebronnen worden efficiënter benut en het elektriciteitsnet minder belast.
Een positieve maatschappelijke uitkomst betekent niet automatisch dat een warmtenet ook haalbaar is. Er liggen nog vragen over betaalbaarheid, financiering, risico’s en de verdeling van verantwoordelijkheden. Daardoor ontstaat de neiging om keuzes individueel te benaderen, terwijl die bij elkaar genomen kunnen leiden tot een minder optimale uitkomst.
Een regionaal warmtesysteem kan alleen ontstaan als gemeenten, corporaties, warmtebedrijven, netbeheerders en het Rijk samen optrekken, met duidelijke randvoorwaarden en langetermijnperspectief. Maar wat vraagt dat van corporaties? Welke rol willen corporaties daarin innemen? Onder welke voorwaarden kunnen zij deelnemen? En wat hebben zij daarvoor nodig van andere partijen?
Leren van de praktijk: Bospolder-Tussendijken
Pepijn Lobenstein programmamanager Energietransitie bij Havensteder liet zien hoe dit er in de praktijk uitziet. In de Rotterdamse wijk Bospolder-Tussendijken zijn ongeveer 1.300 corporatiewoningen aangesloten op een warmtenet.
Zijn verhaal maakte duidelijk dat een warmtenet veel meer is dan een technische ingreep. Het is ook een organisatorische, financiële en maatschappelijke opgave. De aansluitkosten vielen in de praktijk hoger uit dan verwacht. Daarom is goede samenwerking tussen gemeente, warmtebedrijf, corporaties en bewoners onmisbaar.
Een belangrijk inzicht is dat corporaties niet vanzelfsprekend de trekkende partij zijn bij de ontwikkeling van warmtenetten. Lobenstein noemt de rol liever een ‘betrokken bijrijder’. Om als corporatie verantwoord mee te doen, moeten de randvoorwaarden op orde zijn: duidelijke rollen en verantwoordelijkheden, een haalbare financiële basis en goede samenwerking tussen de betrokken partijen.
Een eerste stap
Het webinar was een eerste stap in het gesprek over de positie van HRW-corporaties in de warmtetransitie. De inzichten vormen een basis voor het vervolg van deze verkenning en het gesprek over welke rol corporaties hierin gezamenlijk willen en kunnen spelen.
Benieuwd naar het webinar?
Medewerkers van de HRW-corporaties kunnen hier inloggen om het webinar terug te kijken.
